ezyKripto: On-Chain Analysis & Market Intelligence

EZYKRIPTO SIRI EZYKRIPTO 19 SIRI EZYKRIPTO · BUKU 04 · EDISI PERTAMA Kandungan · Tentang Pengarang 6 · Penafian Kewangan 7 · Notis Batasan Penyelidikan 8 · Notis Privasi dan Etika Penyelidikan 9 · Notis Regulatori Malaysia 10 · Penafian Maklumat Syariah 11 · Pendedahan Kepentingan Pengarang 12 · Kata Pengantar 14 · Prakata Pengarang 15 · Cara Menggunakan Buku Ini 16 · Prasyarat 17 · Peta Pembelajaran 18 · Blockchain Tak Bercakap — Tetapi Data Meninggalkan Jejak 22 BAHAGIAN I · ASAS ON-CHAIN RESEARCH 01 Apa Itu On-Chain Analysis? 27 02 Memahami Blockchain Data Structure 34 03 Membaca Data Melalui Block Explorer 42 04 Data Quality, Labels & False Signals 49 BAHAGIAN II · PENILAIAN ON-CHAIN BITCOIN 05 Realized Capitalization & Realized Price 58 06 MVRV, MVRV Z-Score & NUPL 65 07 SOPR, aSOPR & Realized Profits 72 08 Long-Term Holders, Short-Term Holders & Coin Age 79 09 Network Activity & On-Chain Adoption 86 BAHAGIAN III · ALIRAN MODAL & SMART MONEY 10 Exchange Inflows, Outflows & Reserves 93 11 Whale Tracking & Wallet Intelligence 102 12 Smart Money — Siapa yang Membeli dan Menjual? 110 13 Stablecoin Flows & Global Crypto Liquidity 117 14 Miners, Validators & Supply Pressure 123

SIRI EZYKRIPTO EZYKRIPTO SIRI EZYKRIPTO · BUKU 04 · EDISI PERTAMA 20 BAHAGIAN IV · DERIVATIVES, TOKENOMICS & FUNDAMENTAL PROTOKOL 15 Derivatives Data sebagai Market Context 131 16 Tokenomics — Memahami Nilai & Bekalan Token 137 17 Token Unlocks, Vesting & Dilution 143 18 DeFi TVL, Fees, Revenue & Protocol Economics 151 19 Analisis Ekosistem Layer 1, Layer 2 & Sektor Kripto 160 BAHAGIAN V · ALAT ANALITIK PRAKTIKAL 20 Block Explorer & Wallet Investigation Lab 168 21 Glassnode & CryptoQuant Masterclass 175 22 Dune Analytics & SQL untuk Blockchain 182 23 DefiLlama, Nansen, Arkham & Token Terminal 196 BAHAGIAN VI · MEMBINA CRYPTO MARKET INTELLIGENCE 24 Menggabungkan On-Chain, Technical & Macro Analysis 205 25 Backtesting On-Chain Signals & Research Validation 212 26 Membina Crypto Intelligence Research Report 221 BAHAGIAN VII · KAJIAN KES & PENGUASAAN PRAKTIKAL 27 Lapan Kajian Kes On-Chain Market Intelligence 229 28 Program Pembelajaran Penganalisis On-Chain 30 Hari 239 LAMPIRAN & RUJUKAN A Glosari Analisis On-Chain 246 B Helaian Formula On-Chain Bitcoin 258 C Rujukan Metrik Kitaran Pasaran 264 D Panduan Tafsiran Exchange Flow 267 E Senarai Semak Siasatan Wallet 271 F Templat Penyelidikan Smart Money 274 G Senarai Semak Due Diligence Tokenomics 277 H Penjejak Token Unlock 279 I Analisis Fundamental Protokol 281 J Rujukan Metrik Kewangan DeFi 283 K Rujukan Pantas DuneSQL 286 L Rujukan Kod Python Penyelidikan 290 M Perbandingan Sumber Data 293 N Senarai Semak Penyelidikan Point-in-Time 296 O Pelan Tindakan Dashboard Market Intelligence 298

EZYKRIPTO SIRI EZYKRIPTO 21 SIRI EZYKRIPTO · BUKU 04 · EDISI PERTAMA P Templat Laporan Penyelidikan Crypto 300 Q Senarai Semak Due Diligence Syariah 303 R Rujukan Peraturan Malaysia 305 S Penjejak Penganalisis On-Chain 30 Hari dan Penilaian Akhir 309 T Soalan Lazim (FAQ) 320 U Sumber Rasmi dan Bacaan Lanjut 326 V Pratonton Buku 05: Algorithmic & Agentic Crypto Trading 327 · Rujukan & Sumber Disahkan 329

I BAHAGIAN I Asas On-Chain Research Apa yang boleh dan tidak boleh didedahkan oleh blockchain: struktur data, block explorer, label alamat dan isyarat palsu. BAB 01 Apa Itu On-Chain Analysis? BAB 02 Memahami Blockchain Data Structure BAB 03 Membaca Data Melalui Block Explorer BAB 04 Data Quality, Labels & False Signals

EZYKRIPTO BAB 01 · APA ITU ON-CHAIN ANALYSIS 27 SIRI EZYKRIPTO · BUKU 04 · EDISI PERTAMA Siti (watak rekaan), pelajar sarjana statistik di Bangi, membuka tiga tetingkap untuk satu tugasan kaedah penyelidikan. Tetingkap pertama memaparkan carta harian Bitcoin. Tetingkap kedua ialah laporan suku tahunan sebuah syarikat tersenarai di Bursa Malaysia. Tetingkap ketiga ialah block explorer yang menyenaraikan transaksi terkini dalam rantaian Bitcoin. Penyelianya hanya memberi satu soalan: bagi setiap sumber, apakah yang boleh dibuktikan, siapakah yang menghasilkan data itu, dan apakah yang langsung tidak kelihatan? Selepas sejam, Siti sedar bahawa ketiga-tiga sumber menjawab soalan yang berbeza — dan block explorer, walaupun paling telus, ialah yang paling mudah disalah tafsir. ◎ OBJEKTIF PEMBELAJARAN Data on-chain ialah apa sahaja yang direkodkan dalam blockchain: transaksi, baki alamat, yuran, blok, bekalan token dan event yang dipancarkan oleh smart contract. Data ini disahkan oleh nod rangkaian mengikut peraturan protokol, dan sesiapa sahaja boleh menyemaknya. Itulah maksud telus di sini. Ia tidak bermaksud semua orang tahu siapa pemilik sesuatu alamat; ia bermaksud rekod itu boleh disahkan secara bebas. Data off-chain pula dihasilkan di luar rantaian: order book dan dagangan dalaman exchange berpusat, harga OTC, data derivatives, berita, data makro, identiti pengguna dan label penyedia analitik. Data ini dilaporkan oleh pihak ketiga, jadi anda bergantung pada integriti dan metodologi pelapornya. Rajah 1.1 menunjukkan bahawa sempadannya tidak selalu kemas. Deposit dan pengeluaran exchange, oracle harga dan bridge berada di zon pertemuan: satu hujung kelihatan di rantaian, hujung yang lain berlaku dalam pangkalan data sebuah syarikat. Apabila anda membeli BTC di exchange dan BTC itu kekal dalam akaun exchange, tiada transaksi on-chain baharu berlaku — hanya catatan dalam lejar dalaman. Banyak pembentukan harga crypto berlaku dengan cara ini. 01 01 B A B 0 1 BAHAGIAN I · ASAS ON-CHAIN RESEARCH Apa Itu On-Chain Analysis? Carta harga menunjukkan apa yang berlaku kepada harga. Laporan syarikat menunjukkan apa yang pengurusan pilih untuk dedahkan. Blockchain merekod apa yang berlaku kepada aset — tetapi tidak pernah menerangkan sebabnya. Membezakan data on-chain dengan data off-chain dan mengenal pasti zon pertemuan antara kedua- duanya. 01 Membandingkan analisis carta harga, analisis fundamental syarikat dan analisis blockchain. 02 Menerangkan lima kelompok soalan on-chain intelligence. 03 Menyenaraikan perkara yang boleh dan tidak boleh didedahkan oleh data blockchain. 04 Menggunakan Kerangka Bukti lima langkah untuk menilai satu pemerhatian on-chain. 05 On-Chain dan Off-Chain: Dua Jenis Rekod 01.1

BAB 01 · APA ITU ON-CHAIN ANALYSIS EZYKRIPTO SIRI EZYKRIPTO · BUKU 04 · EDISI PERTAMA 28 SUMBER DATA · ON-CHAIN, OFF-CHAIN DAN ZON PERTEMUAN On-chain Awam & boleh disahkan oleh sesiapa Transaksi & pemindahan Baki alamat Event smart contract Yuran (fee) & gas Blok & masa blok Bekalan token Staking deposit Off-chain ? Dilaporkan oleh pihak ketiga — perlu disemak silang Order book exchange Dagangan dalaman exchange Harga OTC Open Interest & Funding Rate Berita & pengumuman Data makro Identiti pengguna (KYC) Label penyedia data JAMBATAN data melintasi sempadan Deposit & pengeluaran exchange Nampak di pintu masuk dan keluar; dagangan di dalam tidak. Oracle Harga off-chain ditulis ke rantaian oleh pihak tertentu. Bridge Aset dikunci di satu rantaian, dicetak semula di rantaian lain. Exchange berpusat: kebanyakan dagangan berlaku dalam pangkalan data dalaman — tidak kelihatan on-chain. RAJAH 1.1 On-Chain vs Off-Chain Data. Data on-chain awam dan boleh disahkan, tetapi banyak aktiviti pasaran berlaku di luar rantaian — terutamanya dalam exchange berpusat. EZK4-001 Block explorer ialah tingkap paling mudah ke lejar awam. Ia membaca data daripada nod, mengindeksnya dan memaparkannya sebagai halaman yang boleh dicari mengikut hash, alamat atau nombor blok. Bab 03 membawa anda ke explorer sebenar; buat masa ini, ingat bahawa explorer memaparkan fakta rantaian bersama label dan harga USD yang datang dari luar rantaian. ◆ TERMINOLOGY Istilah Asas Bab Ini On-chain — data yang direkodkan dan disahkan dalam blockchain mengikut peraturan protokol. Off-chain — data yang dihasilkan dan dilaporkan di luar blockchain oleh pihak ketiga. On-chain intelligence — proses menukar data rantaian, bersama konteks luar rantaian, kepada kesimpulan penyelidikan yang dinyatakan dengan tahap keyakinan dan syarat pembatalan. Market microstructure — kajian tentang cara dagangan berlaku: tempat pesanan dipadankan, siapa yang menyediakan kecairan, kos transaksi dan aliran aset antara tempat dagangan. Banyak "metrik on-chain" yang popular sebenarnya hibrid: kuantiti dari rantaian didarab dengan harga dari luar rantaian. ∑ FORMULA Metrik Hibrid: Market Cap Contoh hipotetikal: 100,000 USD × 8 BTC = 800,000 USD. Implikasi: Jika sumber harga berubah, nilai metrik berubah walaupun tiada satu transaksi pun berlaku. Realized Cap (Bab 05) pula menggunakan harga pada masa setiap coin kali terakhir bergerak. Market Cap (USD) = Harga (USD, off-chain) × Bekalan (unit, on-chain) FORMULA

EZYKRIPTO BAB 01 · APA ITU ON-CHAIN ANALYSIS 29 SIRI EZYKRIPTO · BUKU 04 · EDISI PERTAMA Analisis teknikal mengkaji harga, volum dan corak dagangan. Analisis fundamental menilai nilai asas berdasarkan aliran tunai, aset dan prospek perniagaan. Analisis kuantitatif menukar kedua-duanya kepada model statistik yang boleh diuji. On-chain analysis meminjam disiplin ketiga-tiganya, tetapi bahan mentahnya berbeza: rekod pergerakan aset dalam lejar awam. Inilah jadual yang akhirnya dilukis oleh Siti: DIMENSI CARTA HARGA FUNDAMENTAL SYARIKAT ANALISIS BLOCKCHAIN Sumber Exchange (off-chain) Penyata & pengumuman Lejar awam (on-chain) Kekerapan Setiap saat Suku tahunan Setiap blok Identiti pihak Tersembunyi Dikenal pasti Pseudonim Soalan dijawab Bagaimana harga bergerak Bagaimana perniagaan berprestasi Bagaimana aset bergerak Kelemahan Tiada sebab dagangan Lewat; naratif pengurusan Niat dan identiti tidak kelihatan Konteks Malaysia menajamkan perbezaan ini. Syarikat tersenarai di Bursa Malaysia menerbitkan laporan suku tahunan dan pengumuman korporat dalam rangka kerja pendedahan yang dikawal selia. Laporan itu lewat beberapa minggu dan disusun oleh pengurusan, tetapi ia datang dengan nama, tanggungjawab undang-undang dan penjelasan. Data blockchain berlawanan sifatnya: hampir masa nyata dan sangat terperinci, tetapi tanpa nama, tanpa nota kaki dan tanpa sesiapa yang bertanggungjawab menerangkannya. Dalam laporan syarikat, cabarannya ialah menyemak naratif pengurusan. Dalam data blockchain, cabarannya ialah tidak mencipta naratif sendiri. Data on-chain juga tidak semestinya mendahului harga. Kristoufek (2015) mendapati hash rate dan difficulty Bitcoin berkait positif dengan harga dalam jangka panjang, tetapi hargalah yang mendahului kedua-dua hubungan itu [MET-054]. Dua siri yang bergerak bersama menunjukkan hubungan statistik, bukan bukti sebab- akibat. Rajah 1.2 menggambarkan intelligence sebagai rantaian lapisan, bukan satu metrik. Data mentah diproses (dinyahkod, diberi harga, dilabel), dikira menjadi metrik seperti Realized Cap atau Exchange Netflow, diletakkan dalam konteks derivatives, teknikal, makro dan peraturan, dan barulah menjadi kesimpulan dengan tahap keyakinan. Pada setiap peralihan, kualiti data dan bias boleh merosakkan hasil. Tiga Lensa Analisis: Teknikal, Fundamental dan Blockchain 01.2 Lima Soalan dalam On-Chain Intelligence 01.3

BAB 01 · APA ITU ON-CHAIN ANALYSIS EZYKRIPTO SIRI EZYKRIPTO · BUKU 04 · EDISI PERTAMA 30 DARIPADA DATA MENTAH KEPADA KESIMPULAN · 5 LAPISAN 1 Data mentah Blok, transaksi, log event, trace 2 Data diproses Decoded, harga USD, label alamat, entity 3 Metrik Realized Cap, Exchange Netflow, SOPR, TVL 4 Konteks Derivatives, teknikal, makro, peraturan 5 Kesimpulan penyelidikan Tesis + keyakinan + syarat pembatalan PENAPIS 1 · KUALITI DATA Reorg, decoding ABI salah, harga atau blok hilang PENAPIS 2 · KUALITI DATA Label & clustering salah, pemindahan dalaman, double counting PENAPIS 3 · BIAS Definisi penyedia berbeza, look-ahead bias, survivorship bias PENAPIS 4 · BIAS Confirmation bias, naratif media sosial, overfitting PENAPIS PERALIHAN Kualiti data (cyan) dan bias (emas) diuji sebelum naik ke lapisan seterusnya. RAJAH 1.2 Kerangka Blockchain Intelligence. Intelligence bukan metrik tunggal: ia rantaian daripada data mentah, pemprosesan, metrik dan konteks hingga kesimpulan yang boleh dibatalkan. EZK4-002 Kebanyakan penyelidikan on-chain cuba menjawab satu daripada lima kelompok soalan: 1. Penggunaan rangkaian — adakah aktiviti itu ekonomi sebenar atau spam dan pemindahan dalaman? (Bab 09, 19) 2. Aliran modal — adakah aset bergerak ke exchange, stablecoin atau DeFi? (Bab 10, 13) 3. Ekonomi token — bagaimana bekalan berubah melalui emission, unlock dan burn? (Bab 14, 16–18) 4. Tingkah laku pelabur — berapa lama coin dipegang, dan pada anggaran kos asas berapa? (Bab 05–08, 11– 12) 5. Struktur mikro pasaran — bagaimana aliran on-chain berinteraksi dengan order book dan derivatives? (Bab 15, 24) Setiap soalan memerlukan gabungan data on-chain dan off-chain. Kekuatan data blockchain ialah ketepatannya tentang apa yang berlaku. Kelemahannya ialah kesenyapannya tentang siapa dan mengapa. BOLEH DIDEDAHKAN (DENGAN PENGESAHAN) TIDAK DIDEDAHKAN SECARA LANGSUNG Jumlah, masa blok dan yuran transaksi Identiti sebenar pemilik alamat Baki alamat dan kontrak Niat: jual, simpan, cagar atau lindung nilai Bekalan token, mint dan burn Dagangan dalaman exchange dan OTC Umur coin dan harga kali terakhir bergerak Posisi derivatives dan kos perakaunan sebenar Batasan Data On-Chain: Apa yang Boleh dan Tidak Boleh Didedahkan 01.4

EZYKRIPTO BAB 01 · APA ITU ON-CHAIN ANALYSIS 31 SIRI EZYKRIPTO · BUKU 04 · EDISI PERTAMA Lajur kiri pun tidak bebas masalah. Label yang menghubungkan alamat kepada exchange ialah lapisan tafsiran. Glassnode menyatakan bahawa baki exchange dalam datanya sebahagian besarnya anggaran batas bawah dan boleh disemak semula secara retrospektif [ONC-100], manakala siri berasaskan entity boleh berubah apabila kaedah clustering diperbaiki [WAL-063]. Carta yang anda lihat hari ini mungkin berbeza daripada carta yang sama sebulan lalu (Bab 04). ✕ KESILAPAN ANALITIKAL Menyamakan "Telus" dengan "Lengkap" Kesilapan: Menganggap bahawa kerana blockchain bersifat awam, semua aktiviti pasaran boleh dilihat. Kenapa berbahaya: Dagangan exchange, penyelesaian OTC dan hedge derivatives berlaku di luar rantaian. Pemindahan besar mungkin hanya penyusunan semula wallet, manakala jualan sebenar mungkin tidak meninggalkan jejak. Cara elak: Bagi setiap kesimpulan, tandakan bahagian yang disokong data on-chain, bahagian yang bergantung pada data off-chain, dan bahagian yang hanya inferens. Pembukaan buku ini memperlihatkan satu tabiat: berhenti, pisahkan fakta daripada tafsiran, dan tulis apa yang akan membuktikan anda salah. Rajah 1.3 menjadikan tabiat itu kerangka rasmi. KERANGKA BUKTI · LIMA LANGKAH SETIAP KESIMPULAN 1 Pemerhatian OBSERVATION Apa yang data tunjuk secara langsung: jumlah, masa, alamat, sumber. CONTOH 5,000 BTC masuk alamat berlabel exchange 2 Tafsiran INTERPRETATION Apa yang mungkin bermaksud — hipotesis, bukan fakta. CONTOH Mungkin persediaan untuk menjual 3 Penjelasan alternatif ALTERNATIVES Sebab lain yang munasabah untuk corak yang sama. CONTOH Migrasi dalaman? OTC? Collateral? 4 Keyakinan CONFIDENCE Rendah, sederhana atau tinggi — dan sebabnya. contoh: rendah CONTOH Rendah — label belum disahkan 5 Pembatalan INVALIDATION Bukti yang akan menyangkal tesis anda. CONTOH Coin keluar semula ke cold wallet dalam 48 jam PANTAU DAN KEMAS KINI RAJAH 1.3 Kerangka Bukti Lima Langkah. Setiap kesimpulan dalam buku ini mengikut lima langkah yang sama — termasuk bukti yang akan membuktikan kita salah. EZK4-087 Pemerhatian ialah apa yang data tunjukkan secara langsung, dengan sumber, unit dan masa — tanpa kata sifat. Tafsiran ialah maksud yang mungkin. Penjelasan alternatif memaksa anda menyenaraikan sebab lain yang munasabah, termasuk masalah data. Keyakinan dinyatakan sebagai rendah, sederhana atau tinggi, berserta sebabnya. Pembatalan ialah bukti khusus yang akan melemahkan atau menolak tafsiran anda. Gelung balik ke Pemerhatian bermaksud kesimpulan sentiasa dipantau dan dikemas kini. Siti menguji kerangka ini pada dakwaan yang sering muncul dalam kumpulan pelaburan: "rangkaian token ini sedang berkembang pesat". Kerangka Bukti: Cara Berfikir Sepanjang Buku Ini 01.5

BAB 01 · APA ITU ON-CHAIN ANALYSIS EZYKRIPTO SIRI EZYKRIPTO · BUKU 04 · EDISI PERTAMA 32 ⊢ KERANGKA BUKTI Lonjakan Active Addresses (contoh hipotetikal) PEMERHATIAN (OBSERVATION): Purata harian active addresses bagi satu rangkaian Layer 1 meningkat daripada 20,000 kepada 28,000 dalam seminggu, iaitu kenaikan 40% (hipotetikal; tarikh dalam UTC). TAFSIRAN (INTERPRETATION): Lebih ramai pengguna mungkin mula menggunakan rangkaian. PENJELASAN ALTERNATIF (ALTERNATIVE EXPLANATIONS): Airdrop farming melalui ribuan alamat milik satu pihak; perubahan cara exchange mengumpul deposit; transaksi spam; perubahan definisi "aktif" oleh penyedia data. KEYAKINAN (CONFIDENCE): Rendah. Tempohnya pendek, dan alamat bukan pengguna. PEMBATALAN (INVALIDATION): Tafsiran "pertumbuhan pengguna" lemah jika kebanyakan alamat baharu dibiayai oleh sumber yang sama, jika aktiviti jatuh selepas tarikh snapshot airdrop, atau jika yuran dan nilai pemindahan tidak meningkat seiring. Kerangka ini tidak melarang tafsiran optimistik. Ia memastikan tafsiran itu bersaing secara adil dengan penjelasan lain, dan bahawa anda tahu terlebih dahulu bukti apa yang akan mengubah fikiran anda. Penganalisis yang baik dinilai berdasarkan sejauh mana keyakinannya sepadan dengan bukti. ＃ CALCULATION LAB Berapa Banyak yang Kelihatan di Rantaian? Pada satu hari hipotetikal, sebuah exchange melaporkan volum dagangan spot 120,000 BTC. Data on-chain menunjukkan 8,000 BTC dipindahkan ke alamat berlabel milik exchange itu. 1. Berapakah inflow on-chain sebagai peratus volum yang dilaporkan? 2. Kemudian didapati 5,000 BTC daripada inflow itu ialah pemindahan antara wallet dalaman exchange yang sama. Berapakah inflow daripada pihak luar, dan berapa peratus daripada inflow asal? JAWAPAN: 1. 8,000 ÷ 120,000 = 6.67%. Ini bukan pecahan tepat, kerana satu coin boleh didagangkan berkali-kali, tetapi ia menunjukkan bahawa kebanyakan dagangan direkodkan dalam lejar dalaman exchange — dan volum itu sendiri data off-chain. 2. 8,000 − 5,000 = 3,000 BTC, iaitu 37.5% daripada inflow asal. Pada akhir tugasannya, Siti menulis satu ayat di atas jadualnya: setiap sumber data menjawab soalan yang berbeza, dan tugas penganalisis ialah mengetahui soalan mana yang sedang dijawab. ● RINGKASAN BAB 5 Perkara Utama 1. Data on-chain disahkan oleh rangkaian; data off-chain dilaporkan oleh pihak ketiga; deposit exchange, oracle dan bridge berada di zon pertemuan. 2. Banyak metrik "on-chain" ialah hibrid kuantiti rantaian dan harga luar rantaian. 3. Analisis blockchain melengkapkan, bukan menggantikan, analisis teknikal dan fundamental. 4. Blockchain tidak mendedahkan identiti, niat atau dagangan dalaman exchange; label dan siri entity boleh disemak semula. 5. Setiap kesimpulan mengikut Kerangka Bukti: Pemerhatian → Tafsiran → Penjelasan alternatif → Keyakinan → Pembatalan. 5 Soalan Ulang Kaji 1. Mengapakah pembelian BTC yang kekal dalam akaun exchange tidak menghasilkan transaksi on-chain? 2. Apakah yang menjadikan Market Cap sebuah metrik hibrid? 3. Bezakan laporan suku tahunan syarikat Bursa Malaysia dengan data blockchain dari segi kekerapan, identiti dan tanggungjawab. 4. Apakah implikasi dapatan bahawa harga mendahului hash rate? 5. Nyatakan dua bukti yang akan membatalkan tafsiran "pertumbuhan pengguna" dalam contoh active addresses.

EZYKRIPTO BAB 01 · APA ITU ON-CHAIN ANALYSIS 33 SIRI EZYKRIPTO · BUKU 04 · EDISI PERTAMA Latihan Praktikal Pilih satu dakwaan on-chain daripada media sosial (contohnya "whale sedang mengumpul"). Tanpa menyambung wallet, tulis lima baris Kerangka Bukti untuknya, termasuk sekurang-kurangnya tiga penjelasan alternatif. Simpan nota itu dan semak semula selepas Bab 04. → SETERUSNYA Sebelum mentafsir aliran, kita perlu faham bagaimana data itu disusun. Bab 02 membuka struktur dalaman blockchain — UTXO Bitcoin, model akaun Ethereum, event log dan finality — dan menunjukkan mengapa metrik satu rantaian tidak boleh dipindahkan begitu sahaja ke rantaian lain.

BAB 02 · STRUKTUR DATA BLOCKCHAIN EZYKRIPTO SIRI EZYKRIPTO · BUKU 04 · EDISI PERTAMA 34 Seorang guru di Ipoh (watak rekaan) memindahkan 0.80 BTC daripada wallet peribadinya kepada seorang rakan. Aplikasi wallet memaparkan baki baharu seperti dijangka. Tetapi apabila dia menyemak alamat lamanya di block explorer, baki alamat itu sifar, dan transaksinya mempunyai dua output: 0.80 BTC kepada rakannya dan 0.2997 BTC kepada alamat yang tidak pernah dilihatnya. Dia segera bertanya kepada adik iparnya: "Wallet saya kena godam?" Tiada apa yang dicuri. Wallet itu memulangkan lebihan nilai ke alamat change baharu yang dikawal oleh kunci yang sama. (Senario hipotetikal; angkanya sama dengan Rajah 2.1.) Salah faham kecil ini ialah versi peribadi bagi kesilapan penganalisis pada skala besar: membaca data satu rantaian dengan andaian rantaian lain. ◎ OBJEKTIF PEMBELAJARAN Bitcoin tidak mempunyai medan "baki akaun". Rantaian menyimpan output transaksi, setiap satu dengan nilai dalam satoshi dan skrip yang menetapkan syarat untuk membelanjakannya. Output yang belum dibelanjakan dipanggil UTXO. "Baki" dalam wallet ialah jumlah semua UTXO yang dikawal oleh kunci wallet itu. Untuk membayar, wallet memilih satu atau lebih UTXO sebagai input. Setiap input merujuk output terdahulu melalui pasangan txid:vout, dan dibelanjakan sepenuhnya — tiada konsep membelanjakan separuh UTXO. Transaksi kemudian mencipta output baharu: satu kepada penerima dan, lazimnya, satu change output yang memulangkan lebihan kepada penghantar. Dalam Rajah 2.1, dua UTXO (0.60 BTC dan 0.50 BTC) berjumlah 1.10 BTC. Outputnya ialah 0.80 BTC kepada penerima dan 0.2997 BTC sebagai change. Yuran tidak muncul sebagai output; ia ialah beza antara jumlah input dan jumlah output, iaitu 0.0003 BTC, yang dituntut oleh pelombong melalui transaksi coinbase blok itu. 02 02 B A B 0 2 BAHAGIAN I · ASAS ON-CHAIN RESEARCH Memahami Blockchain Data Structure Bitcoin tidak menyimpan baki; ia menyimpan output yang belum dibelanjakan. Ethereum menyimpan baki, tetapi pemindahan token tersembunyi dalam log. Salah faham tentang struktur ini ialah punca banyak kesimpulan on-chain yang silap. Menerangkan model UTXO: input, output, change output dan yuran tersirat. 01 Menerangkan model akaun: baki, nonce, gas, event log dan internal transaction. 02 Membezakan address, wallet dan entity. 03 Memahami timestamp, mempool, confirmation, finality dan reorg sebagai sumber ketidakpastian. 04 Menjelaskan mengapa metrik UTXO tidak boleh dipindahkan terus ke ETH atau SOL. 05 Model UTXO Bitcoin: Input, Output dan Change 02.1

EZYKRIPTO BAB 02 · STRUKTUR DATA BLOCKCHAIN 35 SIRI EZYKRIPTO · BUKU 04 · EDISI PERTAMA MODEL UTXO (BITCOIN) · SATU TRANSAKSI Contoh Hipotetikal INPUT · UTXO SEDIA ADA OUTPUT · UTXO BAHARU UTXO #1 · milik penghantar 0.60 BTC DIBELANJAKAN UTXO #2 · milik penghantar 0.50 BTC DIBELANJAKAN TRANSAKSI Jumlah input 1.10 BTC Jumlah output 1.0997 BTC Yuran 0.0003 BTC yuran = input − output Output 0 · penerima 0.80 BTC UTXO baharu milik penerima Output 1 · change 0.2997 BTC ke alamat baharu penghantar Yuran 0.0003 BTC dituntut miner melalui transaksi coinbase blok yuran tidak muncul sebagai output Dibelanjakan sepenuhnya Tiada 'baki separuh': lebihan mesti dihantar semula sebagai change. Change output Dari luar, change kelihatan seperti pembayaran biasa — heuristik diperlukan. Baki 'wallet' = jumlah UTXO yang boleh dibelanjakannya— di sini, UTXO change 0.2997 BTC. RAJAH 2.1 Model Transaksi UTXO. Dalam model UTXO, transaksi memusnahkan output lama dan mencipta output baharu; baki 'wallet' ialah jumlah UTXO yang boleh dibelanjakannya. EZK4-003 · Contoh Hipotetikal ◉ MUDAH FAHAM UTXO seperti Wang Kertas Anda membayar RM8 dengan dua keping RM5 dan menerima RM2 baki. Kedua-dua keping diserahkan sepenuhnya; lebihannya kembali kepada anda. Batas analogi: Dalam Bitcoin, "wang kertas" lama dimusnahkan, baki biasanya pergi ke alamat baharu, dan yuran ialah jurang yang tidak dikembalikan, bukan item tersendiri dalam rekod. Rajah 2.2 memecahkan medan transaksi seperti yang dipaparkan oleh explorer: txid, block height, masa blok (UTC), pengesahan, input dengan rujukan txid:vout, output dengan alamat dan jenis skrip, saiz dalam vbyte, yuran, kadar yuran (sat/vB) dan witness. Setiap medan ialah fakta teknikal; siapa membayar siapa secara ekonomi masih memerlukan tafsiran.

BAB 02 · STRUKTUR DATA BLOCKCHAIN EZYKRIPTO SIRI EZYKRIPTO · BUKU 04 · EDISI PERTAMA 36 MEDAN TRANSAKSI BITCOIN · NILAI CONTOH Ilustrasi Konsep — Bukan Paparan Sebenar Platform TRANSAKSI · PAPARAN GENERIK txid 4a5e…(contoh) 1 Blok · masa #N (contoh) YYYY-MM-DD hh:mm UTC 2 Pengesahan 6 3 Input (BTC) 7c1d…(contoh):0 bc1q…(contoh) · 0.60000000 9b2e…(contoh):1 bc1q…(contoh) · 0.50000000 4 Output (BTC) 0 · bc1q…(contoh) · P2WPKH 0.80000000 1 · bc1q…(contoh) · P2WPKH 0.29970000 5 Saiz 209 vB · 836 WU 6 Yuran 0.00030000 BTC 30,000 sat · 143.5 sat/vB 7 Witness tandatangan + kunci awam (setiap input) 8 Fakta teknikal ≠ makna ekonomi: siapa membayar siapa, dan mengapa, masih perlu ditafsir. txid Pengenal unik transaksi (hash data transaksi). Di sini placeholder. 1 Pengesahan Bilangan blok dari blok ini hingga hujung rantaian; makin banyak, makin sukar diterbalikkan. 3 Output UTXO baharu: alamat, nilai dan jenis skrip. Output mana yang 'change' tidak dinyatakan. 5 Yuran & kadar Jumlah input − jumlah output; kadar yuran = yuran ÷ vB. 7 Blok & masa blok Blok yang memuatkan transaksi; masa ditulis oleh miner, dalam UTC (MYT = UTC+8). 2 Input Rujukan txid:vout kepada output terdahulu, yang kini dibelanjakan sepenuhnya. 4 Saiz Saiz maya (vB) = berat ÷ 4; menentukan ruang blok yang dibayar. 6 Witness Tandatangan yang membuktikan hak membelanjakan input; tidak termasuk dalam txid. 8 RAJAH 2.2 Pecahan Transaksi Bitcoin. Medan transaksi Bitcoin memberi fakta teknikal — siapa yang membayar siapa secara ekonomi masih memerlukan tafsiran. EZK4-008 · Ilustrasi Konsep — Bukan Paparan Sebenar Platform Struktur input juga mendedahkan maklumat. Transaksi 10,000 BTC yang lazim dikaitkan dengan "transaksi pizza" membelanjakan 131 input daripada alamat yang sama kepada satu output 10,000 BTC tanpa change; bezanya, 0.99 BTC, ialah yuran [WAL-018]. Kertas putih Bitcoin sendiri mengakui bahawa transaksi berbilang input mendedahkan bahawa input-inputnya dimiliki oleh pemilik yang sama [WAL-032]. Inilah asas heuristik clustering dalam Bab 04 dan Bab 11 — heuristik yang tidak boleh digunakan pada model akaun. ∑ FORMULA Yuran dan Kadar Yuran Bitcoin Unit: 1 BTC = 100,000,000 sats. Kadar yuran ialah kadar per unit saiz data, bukan peratus nilai yang dipindahkan. Contoh (Rajah 2.1, hipotetikal): (0.60 + 0.50) − (0.80 + 0.2997) = 0.0003 BTC = 30,000 sats. Ethereum menggunakan model akaun. Setiap akaun mempunyai baki dan nonce; smart contract juga mempunyai kod dan storan. Transaksi tidak memusnahkan output — ia mengemas kini keadaan (state) secara terus. Nonce ialah kiraan transaksi yang telah dihantar oleh akaun. Ia memastikan setiap transaksi diproses sekali sahaja dan mengikut urutan; transaksi pending boleh digantikan dengan transaksi bernonce sama dan yuran lebih tinggi. Dalam panel pertama Rajah 2.3, akaun A (3.0 ETH, nonce 7) menghantar 1.0 ETH kepada akaun B. Selepas itu A memegang 1.9979 ETH — 1.0 ETH dihantar dan 0.0021 ETH dibayar sebagai yuran gas — dan nonce A menjadi Yuran (BTC) = Σ nilai input − Σ nilai output Kadar yuran (sat/vB) = Yuran (sats) ÷ Saiz transaksi (vbyte) FORMULA Model Akaun Ethereum: Baki, Nonce, Gas dan Log 02.2

EZYKRIPTO BAB 02 · STRUKTUR DATA BLOCKCHAIN 37 SIRI EZYKRIPTO · BUKU 04 · EDISI PERTAMA 8. Tiada change output kerana tiada output langsung; baki A hanya ditolak. MODEL AKAUN (ETHEREUM) · KEADAAN SEBELUM & SELEPAS Contoh Hipotetikal A · PEMINDAHAN ETH Akaun A nonce 7 Akaun B EOA 1.0 ETH tandatangan A MEDAN SEBELUM SELEPAS Baki A 3.0 ETH 1.9979 ETH Nonce A 7 8 Baki B 0.25 ETH 1.25 ETH YURAN GAS 21,000 gas × 100 gwei = 0.0021 ETH A berkurang 1.0 + 0.0021 = 1.0021 ETH Tiada input atau change: baki dikemas kini terus dalam state rangkaian. B · PANGGILAN KONTRAK TOKEN ERC-20 Akaun A nonce 8 Kontrak token ERC-20 transfer(B, 500) value = 0 ETH STORAN SEBELUM SELEPAS balances[A] 1,200 700 balances[B] 300 800 Nonce A 8 9 EVENT LOG DIPANCARKAN Transfer(from: A, to: B, value: 500) dibaca explorer & indexer sebagai 'token transfer' Baki ETH A berubah hanya sebanyak yuran gas; token 'berpindah' sebagai kemas kini storan kontrak. Harga gas 100 gwei, baki B dan baki token dipilih untuk ilustrasi. RAJAH 2.3 Model Transaksi Berasaskan Akaun. Model akaun mengemas kini baki secara langsung; pemindahan token ialah perubahan storan kontrak yang direkodkan sebagai event log. EZK4-004 · Contoh Hipotetikal Panel kedua lebih penting bagi penganalisis. Apabila A memindahkan token ERC-20, ETH yang keluar hanyalah yuran gas. Baki token disimpan dalam storan kontrak token, bukan dalam akaun A. Kontrak mengemas kini storan itu dan memancarkan event log Transfer(from, to, value) — log yang dibaca oleh explorer dan pangkalan data analitik untuk membina sejarah pemindahan token. Dua implikasi timbul. Pertama, medan to transaksi tidak semestinya penerima aset. Dalam transaksi blok 20,000,000 (Bab 03), to ialah router Uniswap sedangkan USDC mengalir ke kolam, dan satu swap itu menghasilkan 9 log serta 5 pemindahan ERC-20 menurut Etherscan [WAL-009]. Kedua, apa yang dipancarkan bergantung pada kod kontrak. USDC memancarkan Transfer daripada alamat sifar apabila token dicipta [DUN- 068], tetapi fungsi issue() USDT di Ethereum hanya memancarkan event Issue [DUN-067]. Analisis yang hanya mengira log Transfer akan terlepas pertambahan bekalan USDT itu. Kontrak juga boleh memindahkan ETH tanpa transaksi peringkat atas yang baharu. Pergerakan ini, dipanggil internal transaction atau trace, hanya kelihatan dengan menjejak pelaksanaan transaksi; Dune menyimpannya dalam jadual ethereum.traces [DUN-034]. Solana pula berasaskan akaun dengan susunan berbeza: baki token SPL disimpan dalam akaun token berasingan, manakala akaun mint merekod bekalan, decimals dan autoriti mint [WAL- 028]. ◆ TERMINOLOGY Istilah Struktur Data UTXO — output transaksi Bitcoin yang belum dibelanjakan; unit asas pemilikan dalam model UTXO. Change output — output yang memulangkan lebihan nilai input kepada penghantar, lazimnya ke alamat baharu. Nonce — kiraan transaksi yang dihantar oleh sesuatu akaun; menentukan urutan dan menghalang ulangan. Event log — rekod yang dipancarkan oleh smart contract semasa pelaksanaan, seperti Transfer. Internal transaction / trace — panggilan dan pemindahan nilai di dalam pelaksanaan transaksi, dicetuskan oleh kontrak.

BAB 02 · STRUKTUR DATA BLOCKCHAIN EZYKRIPTO SIRI EZYKRIPTO · BUKU 04 · EDISI PERTAMA 38 Rajah 2.4 memisahkan tiga lapisan yang sering dicampur adukkan. Address ialah rentetan awam yang kelihatan di rantaian. Wallet ialah perisian atau set kunci yang mengawal banyak address — wallet guru tadi mencipta alamat baharu untuk setiap change. Entity ialah pihak sebenar, sama ada individu, syarikat, exchange atau kontrak, yang mungkin mengawal banyak wallet. TIGA LAPISAN IDENTITI DALAM DATA ON-CHAIN ENTITY orang · syarikat · exchange · kontrak WALLET kunci & perisian ADDRESS rentetan awam bc1q… / 0x… Address — boleh dilihat terus di rantaian. Wallet — mengawal banyak address; disimpulkan, tidak dilihat terus. Entity — mengawal banyak wallet; memerlukan atribusi atau label. CONTOH 1 · EXCHANGE 1 entity = ribuan address Exchange Hot wallet Cold wallet Deposit address × ribuan CONTOH 2 · INDIVIDU 1 orang = beberapa wallet Individu Wallet telefon Hardware wallet Akaun exchange (kustodian) CONTOH 3 · SMART CONTRACT 1 address = aset ramai pengguna Kontrak pool Pengguna 1 Pengguna 2 Pengguna N 1 address TAHAP PENGESAHAN PAUTAN atribusi awam disahkan label penyedia heuristik tidak diketahui RAJAH 2.4 Wallet vs Address vs Entity. Satu address bukan semestinya satu orang; satu entity boleh mengawal ribuan address, dan satu address boleh mewakili ramai pengguna. EZK4-005 Hubungan ini tidak satu-dengan-satu. Satu exchange boleh mengawal ribuan alamat deposit, hot wallet dan cold wallet, manakala satu kontrak kolam DeFi atau bridge boleh memegang aset ribuan pengguna. Jadi "alamat terbesar" bukan "orang terkaya", dan "100,000 alamat aktif" bukan "100,000 pengguna". Menghubungkan alamat kepada entity memerlukan heuristik. Heuristik berbilang input Bitcoin tidak terpakai pada Ethereum kerana transaksi biasa hanya mempunyai satu pengirim. Friedhelm Victor mendapati heuristik penggunaan semula alamat deposit exchange paling berkesan bagi Ethereum; bersama dua heuristik lain, ia mengelompokkan 17.9% akaun luaran aktif dalam empat tahun pertama Ethereum [WAL-035]. Setiap pautan mempunyai tahap keyakinan sendiri, seperti yang dibincangkan dalam Bab 04 dan Bab 11. Setiap blok mempunyai block height, hash blok sebelumnya dan timestamp. Dalam Bitcoin, timestamp ditetapkan oleh pelombong dan hanya menghampiri masa sebenar. Blok 840,000 mempunyai timestamp 20 April 2024, 00:09:27 UTC, tetapi medan mediantime-nya bersamaan 19 April 2024, 23:43:28 UTC — kira-kira 26 minit lebih awal [WAL-020]. Untuk kajian peristiwa, susun data mengikut block height atau median time, dan tukar kepada MYT (UTC+8) hanya semasa paparan. Sebelum masuk ke blok, transaksi menunggu dalam mempool, iaitu kumpulan transaksi belum disahkan yang disimpan oleh setiap nod — dan setiap nod mungkin melihat kandungan yang sedikit berbeza. Transaksi pending Address, Wallet dan Entity 02.3 Blok, Masa, Mempool dan Finality 02.4

EZYKRIPTO BAB 02 · STRUKTUR DATA BLOCKCHAIN 39 SIRI EZYKRIPTO · BUKU 04 · EDISI PERTAMA boleh digantikan, tersekat atau tidak pernah dimasukkan; mempool.space sendiri menyatakan cadangan yurannya tidak menjamin pengesahan [WAL-016]. Transaksi dalam mempool ialah niat, belum fakta. Selepas masuk ke blok, setiap blok baharu di atasnya menambah satu confirmation. Finality ialah tahap di mana transaksi secara praktikal tidak lagi boleh diterbalikkan. Dalam Bitcoin, finality bersifat kebarangkalian dan setiap platform menetapkan ambang pengesahannya sendiri. Dalam Ethereum proof-of-stake, blok menjadi finalized melalui checkpoint, lazimnya selepas kira-kira dua epoch; satu epoch ialah 32 slot × 12 saat = 6.4 minit. Reorg berlaku apabila rangkaian menggantikan satu atau beberapa blok terkini dengan cabang lain, lalu transaksi di dalamnya boleh kembali ke mempool, berubah susunan atau hilang. Atas sebab ini, Dune sengaja melewatkan pengambilan data mentah Ethereum, dan data yang dinyahkod tiba kira-kira 15–60 saat selepas data mentah [DUN-016]. Data minit terakhir ialah data yang paling mudah berubah. Realized Cap (Bab 05), SOPR (Bab 07) dan coin age (Bab 08) bergantung pada satu sifat model UTXO: setiap unit coin berada dalam output diskret yang mempunyai masa penciptaan dan nilai tersendiri. Apabila UTXO dibelanjakan, kita tahu bila ia dicipta dan bila ia dimusnahkan, lalu boleh menganggarkan harga pada kedua-dua titik. Model akaun tidak mempunyai lot diskret sebegini. Jika satu akaun menerima ETH lima kali pada harga berbeza lalu menghantar sebahagiannya, rantaian tidak menyatakan "unit" mana yang keluar — baki hanya ditolak. Sebarang versi Realized Cap atau SOPR untuk rantaian akaun memerlukan andaian tambahan, seperti FIFO atau kos purata bagi setiap akaun, dan kontrak yang mengumpul dana ramai pengguna merumitkan lagi andaian itu. Apabila metrik bernama sama muncul untuk BTC, ETH dan SOL, semak metodologi penyedia; nama yang sama tidak menjamin konsep yang sama. Batasan kedua: bilangan event tidak sama dengan aktiviti ekonomi bebas. Satu swap boleh memancarkan beberapa log Transfer. Satu transaksi exchange boleh membayar ramai pelanggan serentak. Transaksi yang gagal tetap dicatat dan tetap membayar gas. Pemindahan antara alamat satu entity kelihatan sama seperti pembayaran antara dua pihak. Bagi setiap kiraan, tanya: berapa banyak daripadanya pemindahan nilai antara pemilik yang berbeza? ✕ FALSE SIGNAL "Pemindahan Token Meningkat Tiga Kali Ganda" KESIMPULAN MENGELIRUKAN: Event Transfer sesuatu token meningkat tiga kali ganda dalam sebulan, jadi penggunaannya juga meningkat tiga kali ganda. KENAPA SALAH: Satu tindakan pengguna boleh menghasilkan banyak log; kontrak boleh memindahkan token secara dalaman; pemindahan antara alamat satu entity atau akaun Sybil dikira sebagai aktiviti; sesetengah kontrak tidak memancarkan Transfer untuk semua perubahan bekalan. CARA MENGESAHKAN: Kira transaksi unik, bukan log; asingkan laluan router dan kolam; kelompokkan alamat kepada entity jika boleh; bandingkan dengan yuran dan nilai dipindahkan; semak sama ada kenaikan bertahan selepas program insentif tamat. Kini cuba sendiri. Semua angka di bawah ialah hipotetikal. ＃ CALCULATION LAB Yuran, Kadar Yuran dan Baki 1. Andaikan transaksi Rajah 2.1 bersaiz 209 vB. Berapakah kadar yurannya dalam sat/vB? 2. Jika wallet menetapkan 20 sat/vB untuk saiz yang sama, berapakah yuran dalam BTC, dan berapakah change jika penerima tetap menerima 0.80 BTC? 3. Akaun Ethereum dengan 3.0 ETH menghantar 1.0 ETH menggunakan 21,000 gas pada harga gas efektif 100 gwei. Berapakah yuran dan baki akhirnya? (1 gwei = 0.000000001 ETH) JAWAPAN: 1. 30,000 sats ÷ 209 vB ≈ 143.54 sat/vB. Batasan: Metrik dan Kiraan Tidak Boleh Dipindahkan Begitu Sahaja 02.5

BAB 02 · STRUKTUR DATA BLOCKCHAIN EZYKRIPTO SIRI EZYKRIPTO · BUKU 04 · EDISI PERTAMA 40 2. 20 × 209 = 4,180 sats = 0.0000418 BTC; change = 1.10 − 0.80 − 0.0000418 = 0.2999582 BTC. 3. 21,000 × 100 gwei = 2,100,000 gwei = 0.0021 ETH; baki = 3.0 − 1.0 − 0.0021 = 1.9979 ETH, sepadan dengan Rajah 2.3. Peraturan "belanja sepenuhnya, cipta yang baharu" juga boleh dimodelkan dengan beberapa baris kod, termasuk cara rangkaian menolak perbelanjaan berganda. ›_ PYTHON LAB Simpan Kira UTXO Ringkas FAIL: analysis/labs/ch02_utxo_bookkeeping.py TUJUAN: Membelanjakan dua UTXO sepenuhnya, mencipta output penerima dan change, mengira yuran tersirat, dan menolak percubaan membelanjakan UTXO yang sama dua kali. analysis/labs/ch02_utxo_bookkeeping.py PYTHON """Bab 02 — Simpan kira UTXO ringkas (contoh hipotetikal, unit BTC). 1 2 Set UTXO: kunci = (txid, vout); nilai = (pemilik, jumlah BTC). 3 "Pemilik" hanya diketahui kerana kita mereka contoh ini; 4 rantaian sebenar hanya menyimpan skrip/alamat, bukan nama. 5 """ 6 from decimal import Decimal as D 7 8 utxo_set = { 9 ("tx_a", 0): ("penghantar", D("0.60")), 10 ("tx_b", 1): ("penghantar", D("0.50")), 11 } 12 13 14 def spend(utxo_set, inputs, outputs, new_txid): 15 """Belanjakan input sepenuhnya, cipta output baharu, pulangkan yuran.""" 16 if len(set(inputs)) != len(inputs): 17 raise ValueError("Input yang sama digunakan dua kali") 18 missing = [ref for ref in inputs if ref not in utxo_set] 19 if missing: 20 raise ValueError(f"Input tiada atau sudah dibelanjakan: {missing}") 21 total_in = sum(utxo_set[ref][1] for ref in inputs) 22 total_out = sum(amount for _, amount in outputs) 23 if total_out > total_in: 24 raise ValueError("Jumlah output melebihi jumlah input") 25 for ref in inputs: 26 del utxo_set[ref] # UTXO dibelanjakan sepenuhnya 27 for vout, (owner, amount) in enumerate(outputs): 28 utxo_set[(new_txid, vout)] = (owner, amount) 29 return total_in - total_out # yuran tersirat 30 31 32 def balance(utxo_set, owner): 33 return sum((a for o, a in utxo_set.values() if o == owner), D("0")) 34 35 36 if __name__ == "__main__": 37 fee = spend( 38 utxo_set, 39 inputs=[("tx_a", 0), ("tx_b", 1)], 40 outputs=[("penerima", D("0.80")), ("penghantar", D("0.2997"))], 41 new_txid="tx_c", 42 ) 43 print("Yuran (BTC):", fee) 44 print("Baki penghantar (BTC):", balance(utxo_set, "penghantar")) 45 print("Baki penerima (BTC):", balance(utxo_set, "penerima")) 46 print("Bilangan UTXO:", len(utxo_set)) 47

EZYKRIPTO BAB 02 · STRUKTUR DATA BLOCKCHAIN 41 SIRI EZYKRIPTO · BUKU 04 · EDISI PERTAMA DATA CONTOH: Dua UTXO hipotetikal, 0.60 BTC dan 0.50 BTC (Rajah 2.1). PENGESAHAN: Yuran mesti 0.0003 BTC, dan UTXO baharu (0.80 + 0.2997 = 1.0997 BTC) mesti sama dengan jumlah input tolak yuran. Medan "pemilik" wujud hanya kerana contoh ini direka. OUTPUT: TEKS Guru di Ipoh tadi akhirnya faham bahawa alamat lamanya kosong kerana UTXO di situ telah dibelanjakan sepenuhnya. Penganalisis memerlukan kefahaman yang sama sebelum membaca sebarang carta: unit asas rantaian, tempat nilai sebenarnya bergerak, dan bila data boleh dianggap muktamad. ● RINGKASAN BAB 5 Perkara Utama 1. Bitcoin menyimpan UTXO, bukan baki; input dibelanjakan sepenuhnya, dan yuran = jumlah input − jumlah output. 2. Ethereum mengemas kini baki dan nonce secara terus; pemindahan token direkodkan sebagai event log, dan sesetengah aliran hanya kelihatan dalam trace. 3. Address, wallet dan entity ialah tiga lapisan berbeza yang dihubungkan oleh heuristik. 4. Timestamp blok hanya anggaran, transaksi mempool belum menjadi fakta, dan data terkini boleh berubah akibat reorg. 5. Metrik UTXO memerlukan andaian tambahan pada rantaian akaun, dan bilangan event bukan ukuran aktiviti ekonomi bebas. 5 Soalan Ulang Kaji 1. Mengapakah alamat lama guru di Ipoh menunjukkan baki sifar? 2. Bagaimanakah yuran 0.99 BTC dalam transaksi 131 input dikira? 3. Mengapakah kiraan log Transfer terlepas pertambahan bekalan USDT di Ethereum? 4. Apakah beza timestamp dengan mediantime blok 840,000? 5. Mengapakah Realized Cap untuk ETH memerlukan andaian tambahan? Latihan Praktikal Buka transaksi a1075db55d416d3ca199f55b6084e2115b9345e16c5cf302fc80e9d5fbf5d48d di mempool.space (baca-sahaja), jumlahkan nilai input dalam sats dan sahkan bahawa yuran sama dengan jumlah input tolak output. Kemudian jalankan fail Python bab ini dengan change 0.31 BTC dan terangkan mesej ralatnya. → SETERUSNYA Kini anda tahu bagaimana data disusun di dalam rantaian. Bab 03 membawa kefahaman ini ke block explorer sebenar — mempool.space, Etherscan, Blockscout dan Solscan — menggunakan blok, transaksi dan kontrak yang telah disahkan. try: 48 spend(utxo_set, [("tx_a", 0)], [("penerima", D("0.10"))], "tx_d") 49 except ValueError as e: 50 print("Ditolak:", e) 51 Yuran (BTC): 0.0003 1 Baki penghantar (BTC): 0.2997 2 Baki penerima (BTC): 0.80 3 Bilangan UTXO: 2 4 Ditolak: Input tiada atau sudah dibelanjakan: [('tx_a', 0)] 5